۱. برش یعنی «بریده شدن»
کنار تکیهگاه، نیروی عمودی میخواهد تیر را مثل قیچی ببرد. این نیرو نیروی برشی نام دارد. در تیر بتنی این نیرو باعث ترکهای مورب (۴۵ درجه) نزدیک تکیهگاه میشود؛ ترکی که اگر مهار نشود، تیر ناگهانی میشکند.
💡 خاموت چه میکند؟
خاموتها حلقههای میلگردیاند که دور تیر بسته میشوند و مثل دوخت روی ترک مورب عمل میکنند: دو لبهٔ ترک را به هم میدوزند تا باز نشود.۲. سهم بتن و سهم خاموت
- = برش ضریبدار (نیروی برشی طراحی)
- = سهم بتن از مقاومت برشی
- = سهم خاموت
- = ضریب کاهش مقاومت برشی
سهم خاموتهای عمودی از رابطهٔ زیر میآید:
- = سطح مقطع همهٔ شاخههای یک خاموت (mm²)؛ خاموت دوشاخه: سطح یک میلگرد
- = مقاومت تسلیم میلگرد خاموت (MPa)
- = عمق مؤثر (mm)
- = فاصلهٔ خاموتها در راستای تیر (mm)
🧮 مثال عددی
خاموت دوشاخه: ، ، و mm:اگر فاصله را نصف کنیم ()، دو برابر میشود.
۳. قواعد مهم برش تیر (خلاصه)
- اگر از نصف بیشتر شد → حداقل خاموت لازم است.
- اگر از بیشتر شد → خاموت محاسباتی لازم است ().
- سقف: نباید از بیشتر شود؛ وگرنه مقطع را بزرگ کنید.
- فاصلهٔ خاموتها هرچه بیشتر را کم میکند؛ آییننامه برای سقف دارد.
⚠️ تلهها
• مجموع همهٔ شاخههای خاموت است، نه یک شاخه.• با نسبت عکس دارد، پس فاصلهٔ کمتر = مقاومت بیشتر.
• خاموت فقط برش را میگیرد؛ خمش را میلگرد طولی.
• مقدار دقیق و سقف را از متن مبحث ۹ بخوانید.