🔗 طول گیرایی، وصله و قلاب

۱. مثل میخ در دیوار

یک میخ کوتاه که در دیوار فرو رفته با کمی کشیدن بیرون می‌آید؛ میخ بلندتر نه. میلگرد هم برای اینکه بتواند نیرو را به بتن منتقل کند و سر نخورد، باید به‌اندازهٔ کافی داخل بتن باشد. این طول لازم را طول گیرایی (ℓd\ell_d) می‌نامند.

💡 چه چیزی ℓd\ell_d را بزرگ می‌کند؟
• میلگرد قطورتر (dbd_b بزرگ‌تر) → طول بیشتر
• فولاد قوی‌تر (fyf_y بیشتر) → طول بیشتر (نیروی بیشتری باید منتقل شود)
• بتن ضعیف‌تر → طول بیشتر
• میلگرد بالایی با بتن تازهٔ زیرش (بتن ضعیف‌تر اطرافش) → طول بیشتر
• پوشش و فاصلهٔ بیشتر میلگردها → طول کمتر

۲. وصله: وقتی میلگرد کوتاه است

میلگردها در طول ثابت (مثلاً ۱۲ متر) تولید می‌شوند؛ برای طول بیشتر باید وصله کرد. در وصلهٔ پوششی دو میلگرد را کنار هم و روی هم می‌گذارند و نیرو از یکی به بتن و از بتن به دیگری می‌رود. طول پوشش باید از طول گیرایی بیشتر باشد:

ℓst=1.3 ℓd  (وصلهٔ کششی)ℓsc=0.071 fy db  (وصلهٔ فشاری)\ell_{st} = 1.3\,\ell_d \ \ (\text{وصلهٔ کششی}) \qquad\qquad \ell_{sc} = 0.071\,f_y\,d_b \ \ (\text{وصلهٔ فشاری})
  • ℓst\ell_{st} = طول وصلهٔ کششی (mm)
  • ℓsc\ell_{sc} = طول وصلهٔ فشاری (mm)
  • ℓd\ell_d = طول گیرایی کششی (mm)
  • fyf_y = مقاومت تسلیم میلگرد (MPa)
  • dbd_b = قطر میلگرد (mm)
🧮 مثال
میلگرد Φ20\Phi 20 با fy=400f_y = 400 در فشار:
ℓsc=0.071×400×20=568 mm\ell_{sc} = 0.071 \times 400 \times 20 = 568 \ \text{mm}

وصلهٔ فشاری معمولاً خیلی کوتاه‌تر از کششی است، چون بتن زیر فشار کمک می‌کند.

۳. قلاب: جای طول را پر می‌کند

وقتی جا کم است (مثلاً میلگرد در تکیه‌گاه انتهایی)، سر میلگرد را قلاب (خم ۹۰ یا ۱۸۰ درجه) می‌کنند. قلاب مثل یک لنگر عمل می‌کند و طول گیرایی لازم را کوتاه‌تر می‌کند. قطر خم هم کنترل می‌شود تا میلگرد در خم نشکند: هرچه میلگرد قطورتر، قطر خم بزرگ‌تر.

⚠️ تله‌ها
• طول گیرایی از بر مقطع بحرانی اندازه‌گیری می‌شود؛ قلاب‌ها را باید جدا حساب کرد.
• وصلهٔ کششی ۱٫۳ برابر ℓd\ell_d است (نه برابر آن)؛ وصلهٔ فشاری فرمول جدا دارد.
• وصلهٔ همهٔ میلگردها در یک مقطع ممنوع/محدود است؛ وصله‌ها را از هم دور کنید.