۱. دوام یعنی «سازه تا آخر عمر مفید سالم بماند»
مقاومت فقط یک نیمه است. بتن در محیط میتواند بر اثر چند عامل خراب شود:
- خوردگی میلگرد: هوا (کربناسیون) یا نمک (کلرید) به میلگرد میرسد و آن را زنگ میزند؛ زنگ حجم میگیرد و بتن را میترکاند.
- یخزدن و آبشدن: آب در منافذ یخ میزند، منبسط میشود و سطح بتن پوسته میشود.
- حملهٔ سولفات: سولفات خاک یا آب با اجزای سیمان واکنش میدهد و بتن را متورم و خرد میکند.
- واکنش قلیایی-سنگدانه: بعضی سنگدانهها با قلیایی سیمان واکنش میدهند و ژل متورمشونده میسازند.
- سایش: کفهای بتنی زیر ترافیک ساییده میشوند.
۲. آییننامه چه میکند؟ «ردهبندی شرایط محیطی»
مبحث ۹ محیط سازه را در چند ردهی قرارگیری در معرض (با نمادهایی مثل XC و XF و XS) دستهبندی میکند. برای هر رده یک جدول حداقل الزامات میدهد: حداکثر نسبت آب به مواد سیمانی، **حداقل و حداقل پوشش**. هرچه محیط خشنتر (مثلاً دریا یا نمک یخزدا)، شرط سختتر است. اعداد دقیق را همیشه از جدول کتاب بخوانید.
۳. سه ابزار اصلی دوام
💡 الف) نسبت آب به مواد سیمانی ()
آب اضافه بعد از سفت شدن بتن منافذ میگذارد؛ هرچه منافذ بیشتر، آب و نمک و هوا راحتتر وارد میشود. پس هرچه کمتر، بتن متراکمتر و بادوامتر.مثال: ۱۸۰ کیلوگرم آب و ۳۰۰ کیلوگرم سیمان + ۶۰ کیلوگرم خاکستر بادی → .
💡 ب) پوشش بتن روی میلگرد
پوشش فاصلهٔ سطح بتن تا نزدیکترین سطح میلگرد است. هرچه بیشتر، زمان رسیدن زنگ و آتش به میلگرد طولانیتر میشود. پوشش به ردهی محیط و نوع عضو بستگی دارد و برای اجرا یک رواداری هم دارد.💡 ج) مواد جایگزین سیمان و افزودنی
دودهی سیلیسی، خاکستر بادی و پوزولان بتن را متراکمتر و نفوذ کلرید را کمتر میکنند؛ میکروسیلیس برای کنترل واکنش قلیایی-سنگدانه هم مفید است. حبابساز هوا حبابهای ریزی میسازد که فشار یخزدن را جذب میکنند. برای هرکدام آییننامه سقف و ضوابط دارد.⚠️ تلهها
• مواد جایگزین سیمان در جزو مخرج حساب میشوند.• پوشش از سطح بیرونی میلگرد (معمولاً خاموت) اندازهگیری میشود، نه از مرکز میلگرد اصلی.
• شرطها همزمان باید رعایت شوند: و و پوشش، هرکدام جدا.
• عملآوری مناسب (نگهداشتن رطوبت) هم برای دوام لازم است.